# Rozdział 5: Wyposażenie i technologia

Piłka nożna · Rozdział 5: Wyposażenie i technologia · Insporta Book (https://book.insporta.app/pl/football/interesting-facts/chapter-5-equipment-technology/)

How the game's equipment and venues changed: balls from pig's bladders to the World Cup's named balls, boots and their makers, kits that made headlines, trophies as objects, engineered stadiums, lights and clocks, and pitches and posts.

## 5.51 Piłki, buty, kartki i technologia meczowa

Telewizyjny projekt piłki Telstar, sygnalizacja świetlna, która zainspirowała system kartek, buty, w których wygrano finał mistrzostw świata w deszczu, i seria technologii sędziowskich, które pojawiły się w latach 2014–2022.

### Test 1: Historia piłki, butów, kartek i technologii sędziowskiej

- Adidas zaprojektował Telstar z 12 czarnych pięciokątów i 20 białych sześciokątów, aby piłkę było dobrze widać na czarno-białych telewizorach, które większość kibiców nadal miała w 1970 roku. (Źródło: Adidas / FIFA, news.adidas.com/timeline/how-adidas-has-shaped-the-history-of-world-cup-balls-from-1970-to-the-present-day)
- Po pełnym ostrych starć ćwierćfinale Argentyna – Anglia na mistrzostwach świata 1966 sędzia Ken Aston zobaczył zmieniające się światło sygnalizacji i pomyślał: „żółte – spokojnie; czerwone – stop”; kartki zadebiutowały na mistrzostwach świata 1970. (Źródło: History.com / Smithsonian Magazine, history.com/articles/yellow-red-cards-1966-world-cup)
- Na przemoczonym boisku w Bernie dłuższe wkręcane korki Adiego Dasslera zapewniły piłkarzom RFN lepszą przyczepność niż stałe, skórzane korki Węgrów, co pomogło outsiderom wygrać 3:2 w „Cudzie w Bernie”. (Źródło: DFB (Niemiecki Związek Piłki Nożnej), dfb.de/en/news/detail/world-cup-rewind-1954-the-miracle-of-bern-187757)
- VAR zadebiutował na mistrzostwach świata w pierwszym meczu Francji z Australią w 2018 roku, potwierdzając faul na Antoine'ie Griezmannie i przyznając rzut karny. (Źródło: FIFA Museum, fifamuseum.com/en/explore/fifamuseumplus/past-exhibitions/innovation-in-action/the-first-time-var-made-its-fifa-world-cup-debut-with-griezmann)
- FIFA wybrała GoalControl-4D zamiast Hawk-Eye i dwóch innych konkurentów na mistrzostwa świata 2014; system po raz pierwszy użyto w meczu otwarcia Brazylia – Chorwacja. (Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/116659-first-football-soccer-fifa-world-cup-to-use-goal-line-technology)
- Na mistrzostwach świata 2022 12 kamer śledzących rejestrowało do 29 punktów danych na każdym zawodniku 50 razy na sekundę, by pomóc w szybszym i dokładniejszym podejmowaniu decyzji o spalonym. (Źródło: FIFA, inside.fifa.com/innovation/world-cup-2022/semi-automated-offside-technology)
- Bezrobotny kibic Heine Allemagne przez 14 lat pracował nad znikającym sprayem, który zadebiutował na mistrzostwach świata w meczu otwarcia Brazylia – Chorwacja w 2014 roku, po latach używania w piłce nożnej w Ameryce Południowej. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące wynalezienia znikającego spreju)
- Mecz pokazowy dwóch drużyn z Sheffield rozegrany przy sztucznym oświetleniu na Bramall Lane 14 października 1878 uznaje się za pierwszy mecz piłkarski przy światłach, choć Football League zatwierdziła oficjalne mecze o stawkę przy światłach dopiero w 1956 roku. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące pierwszego meczu piłkarskiego rozegranego przy sztucznym oświetleniu)
- Brytyjski producent piłek William Sykes opatentował w 1885 roku rękawice bramkarskie z gumową wyściółką, ale przyjmowały się wolno; Amadeo Carrizo z River Plate został pierwszym bramkarzem powszechnie uznawanym za regularnie je noszącego, w latach 40. i 50. XX wieku. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące rozwoju rękawic bramkarskich)
- QPR zainstalował sztuczną nawierzchnię Omniturf na Loftus Road w 1981 roku; po latach skarg zawodników Football Association zakazała sztucznych boisk w najwyższej klasie rozgrywkowej w 1991. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące sztucznej nawierzchni boiska QPR)

## 5.52 Koszulki, stadiony i pierwsze transmisje

Jak sponsoring koszulek, numery zawodników, bezpieczeństwo stadionów i transmisje zmieniły doświadczenie dnia meczowego, a do tego dwie kolejne historie o piłkach i but, który zapisał się w historii kolorem, a nie korkami.

### Test 1: Koszulki, stadiony, piłki i pierwsze transmisje

- Kettering Town miał na koszulkach napis „Kettering Tyres” w styczniu 1976, ale FA uznała to za niedozwolone; umowa Liverpoolu z Hitachi z 1979 roku była pierwszym oficjalnie zaakceptowanym sponsoringiem koszulek w angielskiej piłce. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące sponsoringu koszulek w angielskiej piłce nożnej)
- Były zawodnik Liverpoolu Craig Johnston opracował około 1000 prototypów, zaczynając od gumy owiniętej wokół buta piłkarskiego, zanim Adidas wprowadził w 1994 roku Predatora z gumowymi żebrami poprawiającymi przyczepność i podkręcenie piłki. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące wynalezienia Adidas Predator)
- Opublikowany po katastrofie na Hillsborough raport Taylora zalecił stadiony wyłącznie z miejscami siedzącymi; dwie najwyższe angielskie klasy rozgrywkowe miały obowiązek dostosować się do nich do sierpnia 1994. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące Raportu Taylora)
- Syntetyczna konstrukcja piłki Azteca, ze wzorem inspirowanym kulturą Azteków na cześć gospodarza, Meksyku, lepiej niż skóra zachowywała kształt w warunkach wilgoci i na wysokości. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące piłek meczowych Adidas na mistrzostwa świata)
- Everton zainstalował w 1958 roku na Goodison Park ogrzewanie pod murawą, użyto 20 mil przewodów, choć inne kluby nie spieszyły się z naśladowaniem: Liverpool zainstalował własny system dopiero w 1980 roku. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące podgrzewania murawy na Goodison Park)
- Alan Ball wystąpił w białych butach w Charity Shield 1970, pierwszych kolorowych butach piłkarskich; sprzedawano je jako buty marki Hummel, choć Ball później twierdził, że faktycznie miał na nogach buty Adidasa pomalowane na biało, bo te od Hummla go uwierały. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące białych butów Alana Balla)
- Zawodnicy i bramkarze, w tym trener Anglii Fabio Capello, krytykowali nieprzewidywalne zakręcanie i opadanie Jabulani, winiąc jej wyjątkowo lekką konstrukcję. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane relacje dotyczące kontrowersji wokół piłki Jabulani w 2010)
- Stałe numery i nazwiska na koszulkach stały się obowiązkowe w całej Premier League od sierpnia 1993, zastępując tradycyjną numerację 1–11 w dniu meczu. (Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące numeracji zawodników w Premier League)
- BBC wyemitowała 15-minutowy fragment meczu towarzyskiego Arsenalu z rezerwami Arsenalu 16 września 1937, pierwszy mecz piłkarski pokazany w telewizji na żywo. (Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/777845-first-televised-football-soccer-broadcast)
- Millennium Stadium w Cardiff otwarto w 1999 roku z pierwszym w Wielkiej Brytanii w pełni rozsuwanym dachem; FA Community Shield 2001 był pierwszym meczem piłkarskim rozegranym pod zamkniętym dachem. (Źródło: Oficjalna strona Principality Stadium, principalitystadium.wales/information/about-the-venue)

## 5.53 World Cup Balls by Name

Tango España, Etrusco Unico, Questra, Tricolore, Fevernova, Jo'bulani and the Champions League Finale.

### Test 1: World Cup balls

- From 1986 the World Cup ball was fully synthetic. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- The foam made it a little faster and more water-resistant. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- Its design was inspired by space travel and the American space programme. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- Blue, white and red recalled the French flag, with a Gallic rooster in the design. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- Its colours and triangles drew on Asian culture for the first World Cup in Asia. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- It was a gold version of the tournament ball, for the final in Johannesburg. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- A new Finale has been made for each season since 2000-01. (Źródło: UEFA, 'The Champions League starball' (uefa.com); adidas)
- 1982, 1990, 1994 and 1998. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- 1998, 2002 and the 2010 final. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- Three lion heads decorated each of its triad patterns. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))

## 5.54 Boots and Their Makers

The Dassler brothers, the Pelé Pact, the Puma King, the Copa Mundial and the Mercurial.

### Test 1: Football boots

- The brothers had made shoes together since the 1920s. (Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com))
- Adolf, known as Adi, founded Adidas. (Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com))
- Cameras close in on him bending down before the quarter-final against Peru. (Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com))
- It became one of the most famous boots of its era. (Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com))
- It is still on sale, more than four decades later. (Źródło: adidas, 'Copa Mundial since 1979' (adidas.com))
- It was very light and silver, blue and yellow. (Źródło: Nike, 'Mercurial: 1998' (nike.com))
- Early boots were heavy, ankle-high work boots that soaked up water. (Źródło: National Football Museum, 'Football boots' (nationalfootballmuseum.com))
- 1968, 1970, 1979 and 1998. (Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com))
- 1924, 1948, 1949 and 1994. (Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com))
- Adidas and Puma both stayed in the brothers' home town after the split. (Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com))

## 5.55 Kits That Made Headlines

Cameroon's sleeveless and one-piece kits, Campos' colours, Admiral's replicas and United's grey kit.

### Test 1: Famous kits

- FIFA fined the federation and docked World Cup qualifying points; the deduction was later lifted. (Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports)
- They had worn the sleeveless design at the Africa Cup of Nations earlier that year. (Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports)
- He also played some matches as a striker. (Źródło: Mexican Football Federation, 'Jorge Campos' (miseleccion.mx))
- Its deal with Leeds United began the modern replica-kit trade. (Źródło: National Football Museum, 'Admiral and the replica shirt' (nationalfootballmuseum.com))
- West Germany wore white, so England changed. (Źródło: The FA, '1966: England's red shirts' (englandfootball.com))
- The team kept the colour after Italy became a republic in 1946. (Źródło: FIGC, 'Perché la Nazionale veste d'azzurro' (figc.it))
- They were 3-0 down and lost 3-1; the grey shirt was never worn again. (Źródło: Manchester United, 'The grey kit at The Dell, 1996' (manutd.com))
- 1966, the 1970s, 1986 and 1996. (Źródło: National Football Museum, 'Admiral and the replica shirt' (nationalfootballmuseum.com))
- 1991, 1994, 2002 and 2004. (Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports)
- Hummel's design is one of the best-remembered World Cup shirts. (Źródło: Dansk Boldspil-Union, '1986: Danish Dynamite' (dbu.dk); hummel heritage)

## 5.56 Trophies as Objects

Lafleur's Jules Rimet, the 1911 FA Cup, Big Ears, a gold Premier League trophy and the salad bowl.

### Test 1: Trophies

- The gold-plated figure represented Nike, the Greek goddess of victory. (Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com))
- Fattorini & Sons made it; City won it at the first attempt. (Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com))
- The Swiss silversmith Jörg Stadelmann made it in 1967 with its large handles. (Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com))
- Real Madrid, Ajax, Bayern, Milan and Liverpool all earned a trophy of their own. (Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com))
- The gold trophy was made to mark the unique feat. (Źródło: Premier League, 'The Premier League trophy' and 'The gold trophy of 2004' (premierleague.com))
- The base has been enlarged to make room for the plaques. (Źródło: CONMEBOL, 'El trofeo de la Copa Libertadores' (conmebol.com))
- France Football first gave the award in 1956. (Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com))
- 1911, 1930, 1967 and 1974. (Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com))
- 1966, 1973, 1976, 1994 and 2005. (Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com))
- The Meisterschale is known in Germany as the Salatschüssel. (Źródło: DFL, 'Die Meisterschale' (bundesliga.com))

## 5.57 Stadium Engineering

Sliding pitches, a floating pitch, a stadium of containers, colour-changing panels and a quarry ground.

### Test 1: Stadium engineering

- The grass slides away in three sections, revealing the synthetic surface below. (Źródło: Tottenham Hotspur, 'Stadium: the retractable pitch' (tottenhamhotspur.com))
- The pitch grows outside in daylight and is moved back in for matches. (Źródło: FC Schalke 04, 'VELTINS-Arena' (schalke04.de))
- The dome was a 2002 World Cup venue. (Źródło: Sapporo Dome, 'Hovering soccer stage' (sapporo-dome.co.jp))
- 974 is also Qatar's international dialling code. (Źródło: FIFA, 'Stadium 974' (fifa.com, 2022))
- Red has been used for Bayern home games. (Źródło: FC Bayern, 'Allianz Arena' (allianz-arena.com))
- The arch helps hold up the roof and can be seen across London. (Źródło: Wembley Stadium, 'The arch' (wembleystadium.com))
- Eduardo Souto de Moura's design has stands on only two sides. (Źródło: SC Braga, 'Estádio Municipal de Braga' (scbraga.pt))
- 1996, 2001, 2005 and 2007. (Źródło: Johan Cruijff ArenA, 'History' (johancruijffarena.nl))
- 2001, 2003, 2019 and 2021. (Źródło: Sapporo Dome, 'Hovering soccer stage' (sapporo-dome.co.jp))
- It was the first World Cup stadium designed to be fully dismantled. (Źródło: FIFA, 'Stadium 974' (fifa.com, 2022))

## 5.58 Lights and Clocks

The first floodlit league match, Wolves and Honvéd, Highbury's clock and the Munich clock.

### Test 1: Floodlights and clocks

- Floodlights had been used for friendlies for years before the League allowed them. (Źródło: Portsmouth FC, 'The first Football League floodlit match, 1956' (portsmouthfc.co.uk))
- Arsenal won 6-1 under their new lights. (Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages)
- English papers called Wolves 'champions of the world', and a French journalist proposed a proper test. (Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began')
- One end of the Emirates is called the Clock End too. (Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages)
- United beat Anderlecht 10-0 there in September 1956. (Źródło: Manchester United, 'Old Trafford history' and 1956-57 European Cup reports (manutd.com))
- UEFA launched the European Cup the following year. (Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began')
- Opponents included Spartak Moscow, Honvéd and Real Madrid. (Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began')
- 1878, 1954, 1956 and 2006. (Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began')
- 1958, 1968 and 2006. (Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages)
- The plane crashed at Munich-Riem airport on 6 February 1958. (Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages)

## 5.59 Balls Before the Telstar

Pig's bladders, Goodyear's rubber, two balls in 1930, a valve in 1950 and Haller's souvenir.

### Test 1: Early footballs

- His vulcanised rubber ball did not need a pig's bladder inside. (Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com))
- Argentina's ball was used before half-time and Uruguay's after; Uruguay won 4-2. (Źródło: FIFA, 'World Cup 1930: the two balls of the final' (inside.fifa.com))
- Older balls were laced shut after the bladder was pumped up. (Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com))
- Hurst was expected to keep it after his hat-trick; the ball came back to England in 1996. (Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com))
- Brown leather balls had been the norm until then. (Źródło: The FA, 'History of the Laws: the white ball' (thefa.com))
- Players complained of pain and injury from heading them. (Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com))
- It was the orange-brown Challenge 4-Star. (Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com))
- 1855, 1930, 1950 and 1966. (Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com))
- 1930, 1950 and 1966. (Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com))
- Heading the laced seam of a wet, heavy ball was painful. (Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com))

## 5.60 Pitches and Posts

Square posts at Hampden, plastic pitches, the Baseball Ground, pallets in Cardiff and Huish's slope.

### Test 1: Pitches and goalposts

- The club later sold the ground to the Scottish FA. (Źródło: Queen's Park FC, 'Our history' (queensparkfc.co.uk))
- Luton's pitch arrived in 1985; Oldham and Preston followed. (Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com))
- Preston were the last to replace theirs with grass. (Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com))
- Sir Francis Ley built it after a visit to the United States; Derby played there from 1895 to 1997. (Źródło: Derby County, 'The Baseball Ground' heritage pages (dcfc.co.uk))
- The grass had to be replaced again and again. (Źródło: Johan Cruijff ArenA, 'History' (johancruijffarena.nl))
- The pallets can be taken out for concerts and other events. (Źródło: Principality Stadium, 'The pitch' (principalitystadium.wales))
- Big clubs dreaded FA Cup ties there. (Źródło: Yeovil Town FC, 'Huish: the sloping pitch' (ytfc.net))
- 1981, 1985, 1996 and 1997. (Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com))
- About 1890, 1899, 1996 and 1999. (Źródło: Principality Stadium, 'The pitch' (principalitystadium.wales))
- Two of its shots hit the square woodwork in a 1-0 defeat; the posts are now in the club museum. (Źródło: AS Saint-Étienne, 'Les poteaux carrés' (asse.fr); Musée des Verts)

Źródła: Źródła pierwotne i oficjalne tam, gdzie istnieją: FIFA (fifa.com, inside.fifa.com), FIFA Museum (fifamuseum.com), Adidas (news.adidas.com), DFB – niemiecki związek piłkarski (dfb.de), Guinness World Records. Kilka starszych faktów o wyposażeniu opiera się na wielu sprawdzonych relacjach spoza Wikipedii, ponieważ nie znaleziono dla nich jednej oficjalnej strony archiwalnej – oznaczono to przy każdym pytaniu. Bez cytowania Wikipedii. Parafraza własnymi słowami; pytania opracowane samodzielnie.

Rozwiąż testy: https://insporta.app/try?utm_source=book&utm_medium=referral