Rozdział 4: Kluby i trofea

Sheffield FC, założony 24 października 1857 roku na bazie klubu krykietowego, jest uznawany przez FIFA za najstarszy istniejący klub piłkarski na świecie.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące Sheffield FC, w tym witryna klubu sheffieldfc.com · wiedza

Notts County, założony w 1862 roku i jeden z dwunastu członków założycieli Football League w 1888 roku, jest uznawany za najstarszy klub zawodowy, co odróżnia go od Sheffield FC, który twierdzi, że jest najstarszym klubem w ogóle.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące Notts County FC · wiedza

Real Madryt wygrał pierwszy finał Pucharu Europy 4:3 ze Stade de Reims w Paryżu 13 czerwca 1956, po bramce Di Stefano i dwóch bramkach Riala.

Źródło: UEFA, uefa.com/uefachampionsleague/news/0258-0e6a0359223b-d180c4119f8e-1000--1955-56-madrid-claim-first-crown · wiedza

Real Madryt wygrał najważniejsze europejskie rozgrywki klubowe 15 razy, w tym pierwszych pięć edycji z rzędu, więcej niż jakikolwiek inny klub.

Źródło: UEFA, uefa.com/uefachampionsleague/video/028e-1b07fb86eaa9-6d3e66f56503-1000--real-madrid-s-15-titles · wiedza

Penarol z Urugwaju pokonał Olimpię z Paragwaju w finale pierwszej Copa Libertadores w 1960 roku i obronił tytuł w 1961.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące Copa Libertadores 1960 · wiedza

Lazio pokonało Mallorcę 2:1 w finale 1999, ostatnim w historii Pucharu Zdobywców Pucharów, zanim UEFA włączyła te rozgrywki do Pucharu UEFA.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące finału Pucharu Zdobywców Pucharów UEFA 1999 · wiedza

Celtic pokonał Rangers 5:2 w meczu towarzyskim 28 maja 1888 na nowym stadionie Celticu, Parkhead, w pierwszym spotkaniu tego, co stało się znane jako Old Firm.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące początków derbów Old Firm · wiedza

Pierwszy mecz Barcelona – Real Madryt zakończył się zwycięstwem Barcelony 3:1 13 maja 1902 w półfinale pucharu na madryckim torze wyścigowym Hipodromo de la Castellana, na wiele lat przed powstaniem La Liga.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące początków El Clasico · wiedza

Manchester United powstał w 1878 roku jako Newton Heath LYR Football Club, założony przez pracowników wydziału wagonów i pojazdów Lancashire and Yorkshire Railway, a obecną nazwę przyjął w 1902.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące początków Manchesteru United · wiedza

Arsenal powstał w październiku 1886 roku jako Dial Square, założony przez pracowników fabryki uzbrojenia Royal Arsenal w Woolwich, a następnie przyjął nazwy Royal Arsenal, Woolwich Arsenal i w 1914 roku Arsenal.

Źródło: Oficjalna historia klubu Arsenal FC, arsenal.com/history/laying-the-foundations/laying-the-foundations-overview · wiedza

Gdy Everton opuścił Anfield po sporze o czynsz z właścicielem terenu Johnem Houldingiem, Houlding założył Liverpool FC, by nadal korzystać ze stadionu.

Źródło: Oficjalna historia klubu Liverpool FC, liverpoolfc.com/info/how-liverpool-fc-was-founded-1892 · wiedza

Juventus został założony 1 listopada 1897 roku przez uczniów turyńskiego liceum Massimo d'Azeglio jako Sport-Club Juventus; słynne czarno-białe pasy pojawiły się dopiero w 1903.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Juventus FC, w tym witryna klubu juventus.com/en/club/history · wiedza

Independiente z Argentyny wygrało Copa Libertadores 7 razy, w tym 4 razy z rzędu w latach 1972–1975, więcej niż jakikolwiek inny klub.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące rekordów klubów w Copa Libertadores · wiedza

Anglicy Herbert Kilpin i Alfred Edwards założyli klub w grudniu 1899 roku jako Milan Cricket and Football Club, dlatego do dziś używa on angielskiej nazwy „Milan”.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia AC Milan · wiedza

Pięciu młodych mężczyzn włoskiego pochodzenia założyło Boca Juniors 3 kwietnia 1905 w dzielnicy La Boca w Buenos Aires, od dawna zamieszkanej przez liguryjskich imigrantów.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Boca Juniors · wiedza

Jedenastu piłkarzy opuściło 27 lutego 1900 klub gimnastyczny MTV 1879, gdy odmówił im przyłączenia się do Niemieckiego Związku Piłki Nożnej, i tego samego wieczoru założyło FC Bayern.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia FC Bayern Monachium · wiedza

Brat marysta Walfrid założył Celtic, aby zbierać fundusze na swoją organizację charytatywną, Poor Children's Dinner Table, żywiącą ubogie rodziny we wschodniej części Glasgow (East End).

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Celtic FC · wiedza

River Plate powstał w 1901 roku z połączenia dwóch klubów; jeden z założycieli wziął nazwę ze skrzyń z napisem „The River Plate”, które widział rozładowywane w pobliżu pierwotnego boiska klubu w La Boca.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia River Plate · wiedza

River Plate pokonał Boca Juniors 2:1 24 sierpnia 1913 w Avellanedzie, w pierwszym oficjalnym spotkaniu obu klubów.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące początków Superclasico · wiedza

Po ataku na autokar Boca w pobliżu stadionu River CONMEBOL przeniósł decydujący mecz dwumeczu na Santiago Bernabeu w Madrycie, co oznaczało pierwszy finał Libertadores rozegrany poza Ameryką Łacińską; River wygrał w dwumeczu 5:3.

Źródło: Al Jazeera, aljazeera.com/sports/2018/12/10/river-plate-beat-argentine-rivals-boca-to-win-copa-libertadores · wiedza

Urodzony w Szwajcarii Hans-Max Gamper, który przyjął katalońskie imię Joan, zamieścił w październiku 1899 roku w gazecie ogłoszenie wzywające piłkarzy, co doprowadziło do założenia Barcelony w listopadzie tego roku.

Źródło: Oficjalna historia klubu FC Barcelona, fcbarcelona.com/en/card/643865/1899-1909-foundation-and-survival · wiedza

W 1908 roku grupa członków Milanu, niezgadzających się z klubowym limitem zawodników zagranicznych, odłączyła się i założyła Internazionale, klub otwarty dla zawodników każdej narodowości.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Interu Mediolan w 1908 · wiedza

Król Alfons XIII nadał 29 czerwca 1920 Madrid Football Club tytuł „Real” (królewski), pozwalając klubowi umieścić na herbie koronę królewską.

Źródło: Oficjalna historia klubu Real Madryt, realmadrid.com/en-US/news/club/latest-news · wiedza

Założony w 1900 roku klub przyjął nazwę Ajax, bohatera wojny trojańskiej ustępującego wśród Greków jedynie Achillesowi, co odzwierciedla profil wojownika w jego herbie.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia AFC Ajax · wiedza

56. tytuł mistrza Szkocji Celticu w maju 2026 roku przebił 55 Rangers i dał rekord Szkocji, ale światowy rekord w liczbie tytułów w krajowej najwyższej klasie rozgrywkowej należy do Linfield z Belfastu, z 57 zdobytymi w latach 1890/91–2024/25.

Źródło: Guinness World Records, najwięcej tytułów w krajowej najwyższej klasie rozgrywkowej (Linfield, 57); relacje SPFL i The Analyst o 56. tytule Celtiku, 16 maja 2026 · wiedza

Al Ahly z Egiptu wygrał Ligę Mistrzów CAF rekordowe 12 razy, ostatnio w 2024 roku w finale z tunezyjskim Esperance.

Źródło: CAF, cafonline.com/caf-champions-league/news/ahly-crowned-champions-of-africa-for-record-extending-12th-title · wiedza

Paris Saint-Germain został założony 12 sierpnia 1970 roku z połączenia Paris FC ze Stade Saint-Germain; w 1972 roku oba kluby znów się rozdzieliły.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Paris Saint-Germain · wiedza

Manchester City powstał w 1880 roku jako drużyna piłkarska kościoła św. Marka w West Gorton, założona przez kościelnych częściowo po to, by trzymać młodych mężczyzn z dala od kłopotów; obecną nazwę przyjął w 1894.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące początków Manchesteru City · wiedza

Tottenham Hotspur wyrósł z Hotspur Cricket Club, założonego w 1880 roku przez uczniów grammar school i szkółki niedzielnej, którzy w 1882 roku założyli drużynę piłkarską, by grać także zimą.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące założenia Tottenhamu Hotspur · wiedza

Gus Mears najpierw zbudował Stamford Bridge jako stadion; gdy Fulham odmówiło jego wynajęcia, założył Chelsea właśnie po to, by tam grała, co jest odwrotnością początków większości klubów.

Źródło: Oficjalna historia klubu Chelsea FC, chelseafc.com/en/the-story-of-chelsea-chapter-1 · wiedza

The pink shirts faded in the wash, and an English member arranged a new set from England.

Źródło: Juventus, 'History: the black and white shirts' (juventus.com); Notts County FC heritage pages (nottscountyfc.co.uk) · wiedza

Former Forest players had joined the new Woolwich side.

Źródło: Arsenal FC, 'History of the kit' (arsenal.com); Nottingham Forest heritage pages (nottinghamforest.co.uk) · wiedza

He wanted his players to think of the greatest side in Europe.

Źródło: Leeds United, 'Don Revie and the all-white kit' (leedsunited.com) · wiedza

Red and white cloth was cheap because it was left over from making mattresses.

Źródło: Atlético de Madrid, 'Historia: los colchoneros' (atleticodemadrid.com) · wiedza

Railway workers in São Paulo founded the club after watching the Corinthian tour.

Źródło: Sport Club Corinthians Paulista, 'História' (corinthians.com.br) · wiedza

The club had played in red and blue before.

Źródło: Palermo FC, 'La storia del rosanero' (palermofc.com) · wiedza

He was one of several Englishmen among the club's early members.

Źródło: Juventus, 'History: the black and white shirts' (juventus.com); Notts County FC heritage pages (nottscountyfc.co.uk) · wiedza

1886, 1903, 1907 and 1961.

Źródło: Juventus, 'History: the black and white shirts' (juventus.com); Notts County FC heritage pages (nottscountyfc.co.uk) · wiedza

1886, 1897, 1900 and 1910.

Źródło: Club founding dates from official histories: swfc.co.uk, evertonfc.com, lcfc.com, whufc.com, juventus.com, athletic-club.eus, fcbarcelona.com, sscnapoli.it · wiedza

Notts County still play in black and white and are known as the Magpies.

Źródło: Juventus, 'History: the black and white shirts' (juventus.com); Notts County FC heritage pages (nottscountyfc.co.uk) · wiedza

The name is often said to be a joke about a club whose name means 'youth'.

Źródło: Club heritage pages: Juventus (juventus.com), Everton (evertonfc.com), Leicester City (lcfc.com), Crystal Palace (cpfc.co.uk) · wiedza

Ye Ancient Everton Toffee House and Mother Noblett's shop are part of the story.

Źródło: Club heritage pages: Juventus (juventus.com), Everton (evertonfc.com), Leicester City (lcfc.com), Crystal Palace (cpfc.co.uk) · wiedza

Fans sat on the wall of the Carrer de la Indústria ground in the 1910s.

Źródło: FC Barcelona, 'Why are Barça fans called culés?' (fcbarcelona.com) · wiedza

The building was moved to Sydenham, where FA Cup finals were played from 1895.

Źródło: Club heritage pages: Juventus (juventus.com), Everton (evertonfc.com), Leicester City (lcfc.com), Crystal Palace (cpfc.co.uk) · wiedza

San Mamés recalls Saint Mammes, said to have been thrown to the lions in Roman times.

Źródło: Athletic Club, 'San Mamés: la catedral' (athletic-club.eus) · wiedza

Hennes Weisweiler built the team on young players.

Źródło: Borussia Mönchengladbach, 'Die Fohlenelf' (borussia.de) · wiedza

A fox's head has been on the club crest for decades.

Źródło: Club heritage pages: Juventus (juventus.com), Everton (evertonfc.com), Leicester City (lcfc.com), Crystal Palace (cpfc.co.uk) · wiedza

1878, 1879, 1884 and 1895.

Źródło: Club founding dates from official histories: swfc.co.uk, evertonfc.com, lcfc.com, whufc.com, juventus.com, athletic-club.eus, fcbarcelona.com, sscnapoli.it · wiedza

1897, 1898, 1899 and 1926.

Źródło: Club founding dates from official histories: swfc.co.uk, evertonfc.com, lcfc.com, whufc.com, juventus.com, athletic-club.eus, fcbarcelona.com, sscnapoli.it · wiedza

Hillsborough stands in Owlerton, which gave the club the name 'the Owls'.

Źródło: Sheffield Wednesday, 'Why the Owls?' (swfc.co.uk) · wiedza

In English it is often called the Stadium of Light, but Luz is the name of the area.

Źródło: Club stadium pages: San Siro (sansiro.net), Boca Juniors (bocajuniors.com.ar), FC Barcelona (fcbarcelona.com), SL Benfica (slbenfica.pt) · wiedza

Its tall, steep stands on three sides give it a box-like shape.

Źródło: Club stadium pages: San Siro (sansiro.net), Boca Juniors (bocajuniors.com.ar), FC Barcelona (fcbarcelona.com), SL Benfica (slbenfica.pt) · wiedza

It opened in 1957 to replace Les Corts.

Źródło: Club stadium pages: San Siro (sansiro.net), Boca Juniors (bocajuniors.com.ar), FC Barcelona (fcbarcelona.com), SL Benfica (slbenfica.pt) · wiedza

The name became part of the club's identity.

Źródło: Manchester United, 'Old Trafford: the Theatre of Dreams' (manutd.com) · wiedza

The remark was made when Celtic moved to their new ground in 1892.

Źródło: Celtic FC, 'Celtic Park: Paradise' (celticfc.com) · wiedza

Everton played there until moving to their new stadium by the docks in 2025.

Źródło: Everton FC, 'Goodison Park history' (evertonfc.com) · wiedza

It replaced the old Stadion Rote Erde next door.

Źródło: Borussia Dortmund, 'Westfalenstadion 1974' (bvb.de) · wiedza

1892, 1910, 1923 and 1957.

Źródło: Official stadium histories: evertonfc.com, manutd.com, wembleystadium.com, fcbarcelona.com, sansiro.net, realmadrid.com, slbenfica.pt · wiedza

1926, 1940, 1947 and 2003.

Źródło: Official stadium histories: evertonfc.com, manutd.com, wembleystadium.com, fcbarcelona.com, sansiro.net, realmadrid.com, slbenfica.pt · wiedza

It takes its name from a hunting lodge built for Baron Craven in 1780.

Źródło: Fulham FC, 'Craven Cottage history' (fulhamfc.com) · wiedza

Queen's Park won the first final against Clydesdale.

Źródło: Scottish FA, 'The Scottish Cup trophy' (scottishfa.co.uk) · wiedza

It took back the king's name after Franco's death.

Źródło: RFEF, 'Historia de la Copa del Rey' (rfef.es) · wiedza

The DFB chose a permanent venue, much as England had with Wembley.

Źródło: DFB, 'Das DFB-Pokalfinale in Berlin' (dfb.de) · wiedza

Villa beat Rotherham over two legs.

Źródło: EFL, 'League Cup history' (efl.com) · wiedza

The first match was drawn and United won the replay 4-0.

Źródło: The FA, 'Community Shield history' (thefa.com) · wiedza

The badge is called the coccarda; the league champions wear the shield, the scudetto.

Źródło: FIGC and Lega Serie A, 'La coccarda della Coppa Italia' (legaseriea.it) · wiedza

They beat Aberdeen 4-0 at Hampden.

Źródło: SPFL, 'League Cup history' (spfl.co.uk) · wiedza

1874, 1908, 1935 and 1961.

Źródło: Official competition histories: thefa.com, scottishfa.co.uk, rfef.es, fff.fr, legaseriea.it · wiedza

1871-72, 1903, 1917-18 and 1922.

Źródło: Official competition histories: thefa.com, scottishfa.co.uk, rfef.es, fff.fr, legaseriea.it · wiedza

Calais RUFC, from the fourth tier, lost 2-1 to Nantes after leading at half-time.

Źródło: Fédération Française de Football, 'Calais, finaliste 2000' (fff.fr) · wiedza

The company's name is still in the club's.

Źródło: Bayer 04 Leverkusen, 'Geschichte' (bayer04.de) · wiedza

The club still plays at the Volkswagen Arena.

Źródło: VfL Wolfsburg, 'Vereinsgeschichte' (vfl-wolfsburg.de) · wiedza

The shipyard's workers explain the nicknames 'the Irons' and 'the Hammers'.

Źródło: West Ham United, 'Thames Ironworks' heritage pages (whufc.com) · wiedza

It was founded in 1885 by the church's Young Men's Association.

Źródło: Southampton FC, 'St Mary's and the Saints' (southamptonfc.com) · wiedza

The chapel stood at Villa Cross in Handsworth.

Źródło: Aston Villa, 'Club history: Villa Cross Wesleyan Chapel' (avfc.co.uk) · wiedza

Army clubs were usually called CSKA or CDKA instead.

Źródło: Dynamo Moscow (fcdynamo.ru) and Dinamo Kyiv (fcdynamo.kiev.ua) club histories · wiedza

The church was St Andrew's in West Kensington.

Źródło: Fulham FC, 'Club history' (fulhamfc.com) · wiedza

1874, 1878, 1885 and 1895.

Źródło: Club founding dates from official histories: swfc.co.uk, evertonfc.com, lcfc.com, whufc.com, juventus.com, athletic-club.eus, fcbarcelona.com, sscnapoli.it · wiedza

1874, 1903, 1904 and 1945.

Źródło: Club histories: bwfc.co.uk, fc-carlzeiss-jena.de, bayer04.de, vfl-wolfsburg.de · wiedza

PSV stands for Philips Sport Vereniging, the Philips sports club.

Źródło: PSV Eindhoven, 'Historie' (psv.nl) · wiedza

They reached the semi-finals, where Reims beat them.

Źródło: Hibernian FC, 'The first British club in Europe' (hibernianfc.co.uk); UEFA · wiedza

The League feared the new competition would crowd its fixture list.

Źródło: Chelsea FC, '1955: why Chelsea did not play in Europe' (chelseafc.com) · wiedza

Matt Busby argued that English football had to take part.

Źródło: Manchester United, '1956: into Europe' (manutd.com) · wiedza

They won 3-2 at the Camp Nou.

Źródło: Rangers FC, '1972: Barcelona' (rangers.co.uk) · wiedza

Bobby Robson's side won 5-4 on aggregate.

Źródło: Ipswich Town, '1981 UEFA Cup' heritage pages (itfc.co.uk) · wiedza

They won both legs of the final against the Hungarian side.

Źródło: Newcastle United, '1969 Inter-Cities Fairs Cup' (nufc.co.uk) · wiedza

The Swedish side won 2-1 on aggregate.

Źródło: Dundee United, '1987 UEFA Cup final' (dundeeunitedfc.co.uk) · wiedza

1956, 1963, 1972 and 1981.

Źródło: UEFA, finals of the Fairs Cup, Cup Winners' Cup and UEFA Cup (uefa.com) · wiedza

1968, 1969, 1970 and 1987.

Źródło: UEFA, finals of the Fairs Cup, Cup Winners' Cup and UEFA Cup (uefa.com) · wiedza

They beat Atlético Madrid 5-1 in the Cup Winners' Cup final in Rotterdam.

Źródło: Tottenham Hotspur, '1963: European glory in Rotterdam' (tottenhamhotspur.com) · wiedza

Otto Rehhagel's side remain the only newly promoted champions of the Bundesliga.

Źródło: 1. FC Kaiserslautern, 'Meister 1998' (fck.de); Bundesliga · wiedza

Verona finished four points ahead of Torino.

Źródło: Hellas Verona, 'Lo scudetto 1985' (hellasverona.it) · wiedza

They clinched it on the last day of the season at the Riazor.

Źródło: RC Deportivo, 'Campeones de Liga 2000' (rcdeportivo.es) · wiedza

It was the club's first French title.

Źródło: Montpellier HSC, 'Champions 2012' (mhscfoot.com) · wiedza

Ben Watson's late header won the final at Wembley.

Źródło: Wigan Athletic, '2013 FA Cup winners' (wiganathletic.com); The FA · wiedza

They beat Arsenal and Aston Villa on the way before losing to Swansea.

Źródło: Bradford City, '2013 League Cup final' (bradfordcityafc.com); EFL · wiedza

Grafite and Edin Džeko scored 54 league goals between them.

Źródło: VfL Wolfsburg, 'Meister 2009' (vfl-wolfsburg.de) · wiedza

1985, 1998, 2000 and 2012.

Źródło: 1. FC Kaiserslautern, 'Meister 1998' (fck.de); Bundesliga · wiedza

1981, 1991, 2009 and 2013.

Źródło: Club histories: realsociedad.eus, crvenazvezdafk.com, vfl-wolfsburg.de, wiganathletic.com · wiedza

The score was 1-0, the winner coming in stoppage time.

Źródło: Wigan Athletic, '2013 FA Cup winners' (wiganathletic.com); The FA · wiedza